آبان دخت : دخترآبان ، نام زن داریوش سوم
آبتین : نام پدر فریدون پادشاه پیشدادی
آتوسا : قدرت و توانمندی – دختر كورش وزن داریوش اول
آفر : آتش – ماه نهم سال شمسی
آفره دخت : دختر آتش – دختری كه در ماه آذر به دنیا آمده است .
آذرنوش‌: شیرین و دل انگیز
آذین : زیور، طاق نصرة‌، تزئین ، آرایش
آراه : نام فرشته موكل روز
بیست و یكم ازماه پنجم درآئین زردشت
آرزو : كام ، مراد ، معشوق ، امید
آرش: درخشان ، آفتاب ، جد بزرگ اشكانیان – پهلوان كمانگیر ایرانی در لشگرمنوچهر
آرتین: عاقل و زیرك,نام پهلوان ایران در زمان منوچهر پادشاه پیشدادی
آرتام:والی فریگه در زمان كوروش هخامنشی
آرتمن:نام برادر بزرگ تر خشایار شاه پسر داریوش شاه
آرشام : بسیار قوی – پدر بزرگ داریوش بزرگ هخامنشی
آرمان : آرزو – خواهش – امید
آرمین : آرام گرفتن – پسر كیقباد پادشاه پیشدادی
آرمیتا: آرامش یافته ، كلمه ای زردشتی است
آریا فر: دارنده شكوه آریائی

آریا : آزاده نجیب – یكی از پادشاهان ماد – مهمترین نژاد هند و اروپائی
آریا مهر : دارنده مهر ایران – از سرداران داریوش سوم
آرین : سفید پوست آریائی
آزاده : دلیر و بی باك ، رها
آزرم : شرم ، مهر ، محبت ، عشق
آزرمدخت : یكی از ملكه های ساسانی
آزیتا : آزاده
آناهیتا : الهه آب
آونگ : شبنم – نام كردی
آهو: شاهد ، معشوق، یكی از
همسران فتحعلی شاه قاجار
آیدا : شاد، ماه – نام تذكمنب

اتسز : لاغر و استخوانی – از پادشاهان خوارزم
اختر : ستاره ، علم ، درفش
ارد : خیر
وبركت ، فرشته نگهبان ثروت – نام چند تن از پادشاهان اشكانی
ارد شیر : شیر زیبا – اردشیر بابكان بنیانگذار سلسله ساسانیان
اردوان : نام پادشاهان معروف اشكانی
ارژن : درختی با چوب بسیار سخت و محكم – نام كردی
ارژنگ : آرایش – كتاب مانی نقاش – دیوی كه رستم در هفتخوان اورا كشت
ارسلان : شیر، دلیر و شجاع – نام پادشاه سلجوقی
ارغوان : نام درختی با گل و شكوفه های سرخ رنگ
ارمغان : هدیه ، تحقه ، سوغات
ارنواز: نوازش شده اهورا – دختر جمشید شاه پیشدادی
اروانه : نام گلی كوهی است – نامی كردی
استر : ستاره – بردارزاده مردخای وزن خشایارشاه
اسفندیار : پاك آفریده شده – پسر گشتاسب كه بدست رستم كشته شد
اشكان : منسوب به اشك – بنیانگذار سلطنت پارتها
اشكبوس : پهلوان كوشانی كه به كمك افراسیاب آمد، اما به دست رستم كشته شد
افسانه : داستان ،
سرگذشت ، حكایت گذشتگان
افسون : سحر و جادو ، حیله و تزویر
افشین : با همت .
امید : انتظار ، آرزو
انوش (‌ آنوشا ) : استوار و جاوید – دخترمهرداد ششم
انوشروان : دارنده لوح جاویدان – لفب خسرو اول پادشاه ساسانی
اورنگ : عقل و كیاست ، تخت پادشاهی
اوژن : شكست دهنده ، دشمن برانداز
اوستا : نام كتاب آسمانی زردشت
اهورا : صاحب ، فرمانروای دانا
ایاز : بزرگ و پاینده – نام غلام ترك سلطان محمود غزنوی
ایران : محل زندگی آریائیها
ایراندخت : دختر ایران
ایرج : یاری دهنده آریائیها – پسرفریدون ، پادشاه و پهلوان ایرانی
ایزدیار : كشی كه خداوند یار اوست

بابك : پدر كوچك ، جد اردشیر ، پسر ساسان
باپوك : كولاك ، نامی كردی
باربد : پرده دار ، موسیقی دان و نوازنده دربار خسرو پرویز
بارمان : لایق – نام سردار افراسیاب
بامداد : پگاه ، سپیده دم – نام پدر مزدك
بامشاد : كسی كه در سحرگاهان شاد است – نوازنده مشهور دربار ساسانیان
بانو : خانم ، ملكه ، لقب آناهیتا الهه نگهبان آب
بختیار : خوشبخت ، خوش اقبال – استاد رودكی در موسیقی
برانوش : مهندس رومی كه پل شوشتر را در زمان شاپور ساسانی
بردیا : پسر كورش و برادر كمبوجیه
برزو : بلند قامت – پسر سهراب و نوه رستم دستان
برزویه : طبیب مشهور انوشیروان و مترجم كلیله ودمنه از هندی به پهلوی
برزین : بلند و تنومند – ازپهلوانان ایران – نام پسر گرشاسب
برمك : از وزیران
ساسانی - نام اجداد و نگهبانان آتشكده بلخ
بزرگمهر : خورشید بزرگ – نام وزیر دانشمند انوشروان ساسانی
بنفشه : گلی رنگارنگ و زینتی با عمر نسبتا طولانی
بوژان : رشد كرده – نامی كردی
بویان : خوشبو – مامی كردی
بهار : شكوفه و گل – سه ماه اول سال شمسی
بهارك : بهار كوچولو
بهاره : بهاری
بهتاش : خوب ومانند
بهداد : نیك آفریده شده
بهرام : پیروز ، ایزد پیروزی درآئین زردشت ، لقب برخی از پادشاهان ساسانی
بهدیس : خوش رنگ ، خوشگل
بهرخ : زیبا چهره ، قشنگ
بهرنگ : خوش رنگ
بهروز : خوشبخت ، نیكبخت
بهزاد : نیك نژاد – مینیاتوریست مشهور صفویان – نام اسب سیاوش
بهشاد : خوشحال وشاد
بهمن : نیك اندیش – برف انبوه كه از كوه فرو ریزد – جانشین اسفندیار
بهناز : خوش ناز‌، باناز ، طناز
بهنام : نیك نام
بهنود : سلامت ، عافیت
بهنوش : كسی كه نیك مینوشد
بیتا : بی
همتا ، بی مانند
بیژن : ترانه خوان ، جنگجو – پسر گیو و دلداده منیژه

پارسا : پاكدامن ، زاهد
پاكان : پاكها – نامی كردی
پاكتن : نیكو چهر پاكیزه تن
پاكدخت : دختر پاك
پانته آ : همسر آرتاداس كه مادها او را به كورش هدیه كردند امانپذیرفت
پدرام : آراسته ، نیكو ، شاد
پرتو : روشن ، تابش
پرشنگ : تابش ، آتشپاره
پرتو : روشن ، تابش ، فروغ
پرستو : پرنده مهاجر
پرویز : پیروز – لقب خسرو دوم ، پادشاه ساسانی
پردیس : بهشت ، باغ و بستان
پرهام : ازاشخاص بسیار ثروتمند در زمان بهرام گور
پژمان : افسرده ، غمگین
پژوا : بیم و هراس
پرنیا : پارچه حریر
پشنگ : میله آهنی – نام پدرافراسیاب
پروانه : حشره ای زیبا كه خود را به شعله می زند
پروین : ثریا ، ستارگان كوچك نزدیك به هم
پری : فرشته ، جن ، همزاد
پریچهر : زیبا روی – نام زن جمشید شاه
پریدخت : دختر پری ، همسر سام نریمان و مادر زال
پریسا : همچون پری
پرناز: پری ناز دار
پریوش : پری روی ، فرشته روی
پریا : كبوتر بال شكسته ای كه به دنبال آشیانه می گردد.
پوپك : هدهد
پوران : جانشین ، یادگار
پوراندخت : نام دختر خسروپرویز
پوریا : پهلوان محمد خوارزمی ملقب به پوریای ولی
پولاد : آهن سخت و كوبیده ، نام پهلوان ایرانی زمان كیقباد
پویا : رونده و دونده – نامی كردی
پونه :
گیاهی خوش عطر و بو كه در كنار جویها می روید.
پیام : الهام ، وحی ، پیغام
پیروز: كامیاب ، فاتح ، نام چند نفر از پادشاهان ساسانی
پیمان : عهد ، قول وقرار – عنوان اسامی مردان در فارسی دری

تابان : تابنده ، منور
تاباندخت : دختر تابناك
تاجی : تاجدار ، نام و عنوانی در فارسی دری
تارا : ستاره
تاویار : آتشبان – نامی كردی
ترانه : زیبا و صاحب جمال ، سرود ، نغمه
تناز : نازنین ، با ناز و كرشمه – نامی كردی
توران : نام دختر خسروپرویز – سرزمین تور
توراندخت :
دختری از توران
تورج : دلاور ، یكی از سه پسر فریدون شاه
تورتك : خروس صحرایی ، قرقاول
توفان : باد سخت
توژال : برف اندك – نامی كردی
تیر داد : داده تیر ، اشك دوم پادشاه اشكانی
تینا : گل ، نامی كردی
تینو : تشنه ، نامی كردی

جابان : سردار ایرانی یزدگرد
جامین : اسم یكی از قهرمانان ایران زمین ، نامی كردی
جاوید : پایدار ، همیشگی
جریره :‌ نام دختر پیران ویسه كه همسر سیاوش شد.
جمشید : پسر طهمورث چهارمین پادشاه پیشدادی
جوان : برنا ، دلیر ، شاداب
جویا : جوینده – پهلوان مازندرانی بود كه بدست رستم كشته شد.
جهان : دنیا ، عالم ، گیتی ، كیهان
جهانبخت :
شانس و اقبال جهان
جهانبخش : بخشنده جهان
جهاندار : نگهبان جهان
جهانگیر : فاتح جهان – نام پسر رستم
جهان بانو : بانوی جهان ، ملكه جهان
جهاندخت : دختر گیتی
جهان ناز : مایه فخر عالم
جیران : آهو ، نامی تركی

چابك : زرنگ ، چالاك
چالاك : سریع و زبردست
چاوش : پیشرو و پیش قراول كاروان
چترا : دوازدهمین پادشاه سلسله ماد
چوبین : كنیه و لقب بهرام چوبین سردار انوشیروان
چهرزاد : نام دختر
بهمن است كه سی سال پادشاهی كرد

خاوردخت : دختر مشرق زمین
خداداد : خدا داده
خدایار : دوست خدا – فرمانروای بخارا بوده است
خرم : شاد و خندان – پهلوان خرم از عهد شاه شجاع است
خرمدخت : دختر شاد و خندان
خسرو : مشهور ، نیك نام – لقب چند تن از پادشاهان ساسانی
خشایار : قهرمان ، نیرومند – نام پسر داریوش كبیر هخامنشی
خورشید : درخشنده آفتاب – معشوقه جمشید درداستان جمشید و خورشید

دادمهر : زاده آتش ، نام استاندار پارسی طبرستان
دارا : مالدار، ثروتمند ، از نامهای خداوند
داراب : نام پسر
بهمن پادشاه كیانی
داریا : دارنده ، ازنامهایی كه در اوستا آمده است
داریوش : نگهبان نیكی – فرزند ویشتاسب از شاهان بزرگ هخامنشی
دانوش : از اسمهائی كه در كتاب وامق و عذرا آمده است
داور‌:‌ حاكم عادل ، قاضی
دایان : ماما ، نامی كردی
دریا : بحر ، نام فرزند علاالدین عماد شاه
دل آرا : محبوب و معشوق
دل آویز : دلچسب ، دلكش ، آویزه دل
دلارام : مایه آرامش دل / معشوقه بهرام گور
دل انگیز : گوارا ، مطلوب
دلبر : برنده دل ، یار و معشوق
دلبند : عزیز و گرامی
دلربا : رباینده دل ، محبوب
دلشاد : شادمان و خوشحال
دلكش : جذب كننده دل ، دلربا ، دلپذیر
دلناز : آنكه قلب و دلش ناز است
دلنواز : مهربان ، مشفق
دورشاسب : نام جد پنجم گرشاسب ، دور از اسب پادشاه
دنیا : عالم و گیتی
دیااكو: اولین پادشاه مادها در قرن هفتم پیش از میلاد
دیانوش : دزد دریائی در داستان وامق و عذرا
دیبا : پارجه ابریشمی رنگی ، روی زیبا
دیبا دخت : دختر زیبا ، دختری همچون پرنیان

رابو : نام گلی بهاری – نامی كردی است
رابین : مشاور ، متعمد – نامی كردی است
رادبانو : بانوی بخشنده و جوانمرد
رادمان ( رادمن ) : نام سپهسالار خسرو پرویز ساسانی
رازبان : راز دار – عنوان مردان بزرگ در پارسی دری
راژانه : رازیانه – نامی كردی برای دختران
راسا : هموارو صاف – نامی كردی
رامتین : آرامش تن – موسیقی دان عهد ساسانیان
رامش : فراغت ، آسودگی ، راحتی ، نام هیربد زردشتی
رامشگر : خواننده و نوازنده ، خنیاگر
رامونا : نگهبان عاقل
رامیار : چوپان و گوسفند چران
رامیلا : خدای بزرگ ، نامی آشوری است
رامین : معشوقه ویس ، نام یكی از سرداران ایران
راویار : شكارچی – نامی كردی
رژینا : مانند روز – نامی كردی
رخپاك : دارای چهره پاك
رخسار : چهره ، سیما
رخشانه : منسوب به رخش
رخشنده : تابان ، كنایه از خورشید است
رزمیار : رزمنده ، مبارز
رستم : تنومند و قوی اندام ، جهان پهلوان ایرانی و قهرمان بزرگ شاهنامه
ركسانا : نورانی ، روشن
روبینا : یاقوت سرخ
رودابه : فرزند تابان ، زن پسرزا ، نام قلعه ای در غرب ایران
روزبه : خوشبخت : بهروز، از موبدان بهرام گور ساسانی
روشنك : مشعل دار ، همچنین نام دارویی گیاهی است
روناك : روشن
رهام : نام پسر گودرز
رهی : راهی شده ، روان ، مسافر
ریبار : رهگذر ، نامی كردی
راسپینا : پائیز ، لغت زند و پازند

زادبخت : خوشبخت ، خوش اقبال
زاد به : بهزاد ، نیك زاده شده
زاد چهر : دارای نژاد پاك و اصیل
زاد فر : زاده روشنی
زال : فرزند سپید موی سام نریمان و پدر رستم قهرمان ملی ایرانیان
زادماسب : برادر شاپور ساسانی ، نام یكی از قضات ساسانی
زاوا : داماد ، نامی كردی
زردشت : صاحب شتر زرد و زرین ، پیامبر ایران باستان
زرنگار : طلا كوب ، زرین
زری : طلائی ، زربفت
زرین :
طلائی رنگ ، منصوب به زر
زرینه : آنچه منسوب به زر است
زمانه : روزگار ، دهر
زونا : گیاهی با گل كبود رنگ ، نامی كردی
زیبا : خوشگل ، قشنگ ، خوب ونیكو
زیبار : قبیله ای از كردها ، نامی كردی
زیما : زمین ، لغت اوستائی
زینو : زنده ، پابرجا – نامی كردی

ژاله : شبنم ، قطره
ژالان : گلهای دارای قطره و شبنم – نامی كردی
ژیار : زندگی ، زندگی شهری – نامی كردی
ژینا : زندگی و حیات – نامی كردی
ژیوار : زندگی

سارا : صحرا ، كوه و دشت – نامی كردی
سارك : سار كوچك ، پرنده ای سیاه رنگ وبزرگتر از گنجشك
سارنگ : نام سازی شبیه به كمانچه
ساره : بامداد ، فردا – نامی كردی
ساسان : سوال كننده ، رئیس معبد آناهید استخر كه خاندان ساسانیان به او منسوبند
ساغر : پیاله شرابخوری ، جام
سام : سیه چرده – جهان پهلوان ایرانی وجد رستم
سامان : ترتیب ، نظام ، زندگی
سانا : سهل و آسان
ساناز : كمیاب ، نادر، نام گلی است
سانیار : حامی و یار و پشتیبان – نامی كردی
ساویز : خوش اخلاق ، مهربان – نامی كردی
ساهی : آسمان صاف – نامی كردی
ساینا : خاندانی از موبدان زردشتی ، سیمرغ
سایه : منطقه تاریك پشت هر جسم ، حمایت
سپنتا : مقدس ، محترپ
سپند : اسفند
سپهر : آسمان ، نام فرزند كیخسرو
سپهرداد : بخشیده اسمان – داماد داریوش هخامنشی
سپیدار : درخت سفید
سپید بانو : بانوی سفید و درخشان
سپیده : سحرگاه ، سپیدی چشم
ستاره : كرات آسمانی كه در شب می درخشند
ستی : دختر ، سیتا
سرافراز : سربلند ، متكبر
سرور : رئیس ، پیشوا
سروش : شنیدن و فرمانبرداری – فرشته مظهر اطاعت
سرور : شادمانی ، خوشحالی
سوبا : شناگر ، فردا
سوبار : اسب سوار – لغت زند و پازند
سنبله : یك خوشه گندم
سودابه : دختر زا – سود ده
سوری : سرخ رو ، نام دختر اردوان پنجم
سورن : خانواده ای در دوره اشكانیان كه قدرتمند بودند
سورنا : سردار دلیر و خردمند پارتی
سوزان : سوزنده ، ملتهب
سوزه : سبزه ، نامی كردی
سوسن : گلی به رنگهای سفید، كبود ، زرد و حنایی
سومار : نام قبیله ای از كردها
سولان : نام گلی است ، نامی كردی
سولماز : زنی كه پیرو پژمرده نمی شود
سوگند : شاهد گرفتن خدا یا بزرگی را گویند
سهراب : سرخ روی ، نام پسر رستم كه در جنگ با رستم فرمانده سپاه تورانیان بود
سهره : پرنده ای خوش آواز، با پرهای سبز و زرد
سهند : كوه آتشفشان قدیمی در آذربایجان
سیامك : مجرد – نام پسر كیومرث
سیاوش : دارنده اسب سیاه ، فرزند كیكاووس كه ناجوانمردانه و بی گناه به قتل رسید
سیبوبه ‌: مانند سیب ،
دانشمند شهیر ایرانی ، منصف الكتاب
سیما : چهره ، رخ
سیمدخت : دختر نقره ای و سفید
سینا : مرد دانشمند ، نام پدر شیخ ابوعلی سینا
سیمین : نقره ای ، سفید ، روشن
سیمین دخت : دختر نقره ای و سفید

شاپرك : پروانه
شادی : شادمانی ، خوشحالی ، شور شادان : شادمان
شادمهر : مهربان ، با محبت
شاران : گردنبند درست شده از بادام – نامی كردی
شاهپور : پسر شاه ، شاهزاده – نام چند تن از شاهان ساسانی
شاهدخت : دختر شاه ، شاهزاده خانم
شاهرخ : شاه منظر ، كسی كه رخساری همچون شاه دارد
شاهین : پرنده ای شكاری
شاهیندخت : دخت شاهین
شایسته : سزاوار ، لایق
شباهنگ : بلبل ، ستاره كاروان كش
شب بو : نام گلی است كه شب هنگام باز می شود
شبدیز: سیه فام ، سیه چرده ، نام اسب خسروپرویز
شبنم : رطوبتی كه شب هنگام روی گلها می نشیند
شراره : گرمای سوزان ، عشق فراوان ، نامی كردی
شرمین : شرمسار ، خجل
شروین : یكی از سرداران معاصر شاپورذوالاكتاف ساسانی
شكوفه : گل درختان میوه دار ، شكفته
شكفته : خندان ، بشاش
شمشاد : درختی زینتی و تقریبا همیشه سبزكه دستمایه بسیاری از شاعران است
شمین : خوشبو، خوش عطر
شوان : شبان ، چوپان – نامی كردی
شمیلا : از
نامهای ارمنی ایرانی به معنی بانوی بزرگوار
شورانگیز : فتنه انگیز ،‌ ایجاد كننده شور و شوق
شوری : خوش قیافه ، قد بلند- نامی كردی
شهاب : شعله آتش ، سنگ آسمانی ، ستاره دنباله دار
شهبار : درخورشاه ، لایق شاه
شهباز : باز سفید رنگ ، شاه باز
شهبال : پر بزرگ پرندگان
شهپر: پرشاهانه
شهداد : داده و بخشیده شاه
شهرآرا: آنكه به زیبایی مایه آرایش شهراست ، آرایش دهنده شهر
شهرام : رام و مطیع شاه
شهربانو : بانوی شهر ، ملكه
شهرزاد : شهرزاده ، بومی – نقال قصه های هزار و یك شب
شهرناز : خواهر جمشید و همسر ضحاك ماردوش
شهرنوش : شیرینی شهر
شهره : مشهور و نامی
شهریار : پادشاه ، یارشهر ، نام پسر برزوپسر سهراب
شهرزاد : شاهزاده ، فرزند شاه
شهلا : زن سیه چشم
شهنواز : نوازش شده شاه
شهین :
منسوب به شاه
شیبا : نسیم شبانه – نامی كردی
شیدا : آشفته و عاشق
شیده : ‌خورشید ، درخشان
شیردل : پهلوان و دلاور
شیرزاد : شیر بچه ، همچون شیر
شیرنگ : به رنگ شیر ، مانند شیر
شیرو : پهلوان معاصر با گشتاسب ، نام سردار فریدون
شیرین دخت : دختر شیرین
شیما : دخترانه ، نامی كردی
شینا : قدرتمند ، توانا – نامی كردی
شیرین : مطبوع و گوارا ، معشوقه خسرو پرویز
شیوا : شیرین بیان ، خوش زبان ، ایزد بزرگ هندیان باستان

طوس : فرزند نوذر پهلوان ایرانی شاهنامه
طوطی : پرنده سبز رنگ و سخنگوست و نام برخی زنان در فارسی دری است .
طهماسب : دارای اسب قوی – نام پسر منوچهر
طهمورث : روباه تیزرو و قوی ، پادشاه پیشدادیان و پدر جمشید

غوغا : آشوب ، هیاهو
غنچه : گل نشكفته ، كنایه از دهان معشوق

فتانه : از نامهای كردی برای دختران
فدا : قربانی ، نامی كردی
فراز : بلندی و شكوه
فرامرز : شكوه مرزداری – نام پسر رستم دستان
فرانك : سیاه گوش ، نام مادر فریدون ، نام همسر بهرام گور ساسانی
فراهان : محل شكوه و جلال
فربد : مناعت ، بزرگی
فربغ : شكوه خداوند
فرجاد : دانشمند و فاضل
فرخ : تابان و زیبا – نام یكی از امیران سیستان در عهد سلجوقیان
فرخ پی : نیك پی و نیك قدم
فرخ داد : مبارك آفریده شده
فرخ رو : دارای صورت زیبا
فرخ زاد : مبارك زاد ، خجسته زاد ، رستم فرخزاد سردار معروف ساسانیان است
فرخ لقا : درای چهره زیبا ، خوشگل
فرخ مهر : زیبا چون خورشید
فرداد : داده شكوه وزیبائی
فردیس : بهشت ، بوستان
فرین : یگانه ، شكوه دین ، مخفف فروردین ماه اول بهار
فرزاد : زاده فرو شكوه
فرزام : شایسته و لایق – نامی كردی
فرزان : عاقل ، حكیم ، دانشمند
فرزانه : دانشمند ، عاقل و عالم
فرزین : عالم ، وزیر دربار
فرشاد : شا دمان ، مسرور ، خوشحال
فرشته : فرستاده الهی و آسمانی
فرشید : درخشانتر ، نام برادر پیران ویسه
فرمان : دستور ، حكم
فرناز : داری ناز فراوان
فرنگیس ( فری گیس ) : نام دختر افراسیاب و همسر دوم سیاوش
فرنود : دلیل و برهان
فرنوش : شكوه ، نام پادشاه باستانی ماد
فرنیا : نامی برای پسران
فروتن : افتاده حال ، متواضع
فرود : پائین – نام پسر سیاوش ، نام پسر كیخسرو نام پسر خسرو پرویزو شیرین
فروز : روشنائی ، روشنی
فروزان : تابان ، درخشان
فروزش : روشنی ، تابناك
فروزنده : درخشان ، درخشنده
فروغ : روشنائی ، تابش
فرهاد : عاشق افسانه ای شیرین
فرهنگ : شكوه ، ادب ، تربیت
فرهود : صداقت و راستی در دین
فربار : همراه خوب و شایسته
فریبا : زیبا و فریبنده
فرید : بی همتا، نامی كردی
فریدخت : دختر بی همت
فریدون : دارای شكوهی اینچنین ، پادشاه پیشداری كه بر ضحاك ماردوش غلبه كرد
فریمان : فر و شكوه ایمان
فریناز : عشوه گر ، پریناز
فرینوش : شكوه شیرین
فریوش : زنگ ، همان پریوش هم هست
فیروز : پیروز و مظفر
فیروزه : سنگی گرانبها با رنگ فیروزه ای

قابوس : معرب كاووس است
قباد : سرور گرامی ، شاه محبوب ، پدر كیكاوس از پادشاهان كیانی
قدسی : بهشتی ، روحانی

كابان : كدبانو ، نامی كردی برای دختران
كابوك : كبوتر ، نامی كردی برای دختران
كارا : فعال و كوشا
كارو : از نامهای ارمنی ایرانی به معنی نوید دهنده
كاراكو : نام یكی از سرداران ماد
كامبخت : كسی كه بخت به كام اوست
كامبخش : آرزو دهنده ، مراد بخش
كامبیز : صورت فرانسوی (( كمبوجیه )) پسر كورش است
كامجو : كامجوینده
كامدین : یكی از دانایان دین زردشت
كامران : سعادتمند و خوشبخت
كامراوا : به مقصود و مراد رسیدن
كامك : آرزو و خواهش كوچك
كامنوش : كامروا ، خوشبخت
كامیار : كامروا و پیروز
كانیار : معدن شانس ، نامی كردی
كاووس : پادشاه توانا – از پادشاهان كیانی و پسر كیقباد
كاوه : آهنگر معروف ایران
باستان كه علیه ضحاك قیام كرد
كتایون : جهان بانو ، دختر قیصر روم و مادر اسفندیار
كرشمه : ناز و غمزه
كسری : معرب خسرو است
كلاله : موی پیچیده ، دختری با موهای مجعد
كمبوجیه : نام پسر كورش كمبوجیه است
كوشا : كوشنده ، ساعی
كهبد : خداوند كوه ، عابد
كهرام : رام شده كوه نام برادر و سردار افراسیاب
كهزاد : زاده كوه ، كسی كه در كوه زائیده شده است
كیارش : شهریار بزرگ
كیان : پادشاه ، امیران
كیانا : فرستاده ، نامی كردی
كیانچهر : دارای چهره پادشاهان
كیاندخت : شاهدخت ، دختر شاه
كیانوش : بسیار شیرین ، نام یكی از دو برادر فریدون در شاهنامه
كیاوش : بزرگوار – نام پدر كیقباد
كیخسرو : پادشاه نیكنام ، نام پسر سیاوش و سومین پادشاه كیانیان
كیقباد : پادشاه محبوب – پدر كیكاوس و سر سلسله كیانیان
كیكاووس : سیاه چرده ، سبزه ، نام پسر كیقباد و پدر كیاوش
كیوان : سیاره زحل و دومین سیاره منظومه شمسی پس از مشتری است .
كیوان دخت : دختر سیاره كیوان
كیومرث : نخستین انسان ، و به گفته شاهنامه نخستین پادشاه
كیهان : جهان و گیتی
كیاندخت : دختر گیتی
كیهانه : جهان كوچك

گرد آفرید : پهلوان زاده شده
گردان : پهلوانان ، یلان
گرشا : به ر وایت شاهنامه همان كیومرث اولین پادشاه است
گرشاسب : صاحب اسب لاغر ، پهلوان ایرانی و جد رستم
گرشین : شعله آبی ، نامی كردی برای دختران
گرگین : منسوب به گرگ ، پسر میلاد از پهلوانان زمان كیخسرو
گزل : زیبا ، نامی تركمنی است
گشتاسب : صاحب اسب رمنده ، پدر داریوش هخامنشی
گشسب : دارنده اسب نر
گشسب بانو : دختر رستم و زن گیو
گل : گیاهان رنگی كوچك كه دستمایه شاعرانند
گل آذین : حالت قرار گرفتن گلها روی شاخه ها
گل آرا‌ :‌ آراینده گل
گلاره : تخم چشم ، نامی كردی
گل افروز : فروزنده گل
گلاله : دسته گل
گل اندام : آنكه
اندامش مانند گل است
گلاویز : گیاهی برای زینت گل
گلباد : داری بوی گل
گلبار : پرگل ، گل افشان
گلبام : گلبانگ
گلبان : نگهدارنده گل
گلبانو : بانوی چون گل
گلبرگ : هر یك از برگهای یك گل ، مثل برگ گل
گلبو : معطر ، خوشبو
گلبهار : مثل گل بهاری
گلبیز : گل افشان
گلپاره : تكه گل ، پاره ای از گل
گلپر : برگ گل ، پر گل
گلپری : پری همچون گل
گلپوش : پرازگل ، پوشیده از گل
گل پونه : كسی كه چهره اش به لطافت گل است
گلچین : باغبان ، عاشق گل ، كسی كه گل می چیند .
گلدخت : دختر گل
گلدیس : به رنگ گل ، مانند گل
گلربا : رباینده گل
گلرخ : بسیار زیبا همچون گل
گلرنگ : به
رنگ گل ، شرابی رنگ
گلرو : زیبا و سرخ رو
گلشن : گلزار و گلستان
گلریز : ریزنده گل
گلزاد : زائیده گل
گلزار : گلستان ، جای پرگل
گلسا : مثل گل
گلشید : درخشان چون گل
گلنار : گل انار ، شكوفه انار
گلناز : كسی كه ناز و غمزه اش مثل گل است
گلنسا : گل بانو ، خانم گل
گلنواز : نوازش شده گل
گلنوش : شیرین مثل گل
گلی : مانند گل ، قرمز رنگ
گودرز : از پهلوانان عهد كاوس وكیخسرو و یكی از پادشاهان معروف اشكانی
گوماتو : انقلابی زمان مادها كه برای براندازی مادها و هخامنشیان قیام كرد
گهر چهر : آنكه چهره اش همچون گوهر است
گوهر ناز : كسی كه همچون گوهر نازش گرانبهاست
گیتی : دنیا ، جهان ، عالم
گیسو : موی بلند زنان
گیلدا : طلا
گیو : پهلوان نامی شاهنامه و پدر بیژن

لادن : گلی به رنگهای زرد و نارنجی
لاله : گلی كه
رنگهای گوناگون دارد و معروفترین آن لاله سرخ و صحرائی است
لاله رخ : كسی كه روی همچون لاله دارد
لاله دخت : دختر لاله
لبخند : تبسم
لقاء : چهره ، سیما
لومانا : نام محلی در كردستان ، نامی كردی برای دختران
لهراسب : دارای اسب تندرو ، از پادشاهای كیانی و پدر گشتاسب

مارال : آهو ، نامی تركی
ماری : كبك ماده ، نامی كردی
مازیار : اورا مزدایار – پسر قارون فرمانروای طبرستان
ماكان : نام پسر یكی از سران دیالمه
مامك : مادر كوچك و مهربان
مانا : نام خداوند بزرگ و نام یكی از دولتهای ماد ، نامی كردی
ماندانا : دختر آژدهاك و مادر كورش هخامنشی
مانوش : كوهی كه منوچهردربالای آن متولد شده است
مانی : پیامبر ایرانی در زمان شاپور ساسانی
مانیا :
خسته شده ، نامی كردی
ماهان : منسوب به ماه
ماهاندخت : دختر ماهان
ماه برزین : یكی از بزرگان دولت ساسانیان
ماه جهان : زیبای جهان
ماهچهر : زیبا رو ، قشنگ
ماهدخت : دختر ماه
ماهور : تابناك – نامی كردی
ماهرخ : آنكه صورتی چون ماه زیبا دارد
ماهزاد : زاده ماه
مردآویز: جنگنده و دلاور
مرداس : مرد آسمانی – نام پدر ضحاك كه مرد نیكی بود و بدست پسرش كشته شد
مرزبان : مرزدار – مرزبان بن رستم نویسنده كتاب مرزبان نامه
مرمر : ازسنگهای آهكی كه صیقلی و جلا پذیر است ، سنگ مرمر
مزدك : خردمند كوچك – مردی كه در زمان ساسانیان ادعای پیغمبری كرد اما كشته شد
مژده : نوید ، بشارت
مژگان : مژه ها
مستان : شادان ، شادمان
مستانه : خوشحال ، مانند مست
مشكاندخت : دختر خوشبو
مشكناز : مشك ناز دار
مشكین دخت : دختر مشك آلود و معطر
منیژه : پاك و سفید روی – نام دختر افراسیاب
منوچهر : كسی كه چهره بهشتی دارد – از پادشاهان پیشدادی
مهبانو :
بانوی بزرگ ، بانوی همچون ماه
مهبد : یكی از وزیران انوشیروان ساسانی
مه داد : از فرماندهان نظامی پارسیان ویكی از نامهای دوران هخامنشی
مهتاب : ماه تابان ، ماه تابناك
مهدیس : ماهرو ، زیبا ، خوشگل
مه جبین : انكه پیشانیش مانند ماه درخشان است
مه دخت : ماه دخت ، دختر ماه
مهر آذر : یكی از موبدان پارس در زمان انوشیروان – خورشید آذر
مهر آرا : آرایش دهنده مهر
مهر آسا : همچون خورشید زیبا روی
مهر آفاق : خورشید افقها
مهر افرین : عشق آفرین ، آفریننده عشق
مهرآب : كسی كه فروغ خورشید دارد – نام جد مادری رستم
مهرداد : بخشنده ماه
مهر افزون : بالا برنده عشق و محبت
مهرام : رام شده ماه
مهران : منسوب به مهر است و یكی از خاندانهای عصر ساسانی
مهراندخت : دختر مهر و محبت
مهراندیش : دارای
اندیشه با مهر و محبت
مهرانفر : شكوه
مهرانگیز : ایجاد كننده مهر و محبت و عشق مهرپویا : پوینده مهر
مهرداد : داده خورشید- خورشید عدالت – نام چند تن از پادشاهان اشكانی – خزانه دار بزرگ كوروش بزرگ
مهر دخت : دختر آفتاب
مهرزاده ‌: زاده خورشید ، زیبا روی
مهرناز : ناز خورشید
مهرنوش : خورشید جاویدان – یكی از پسران اسفندیار كه بدست فرامرز كشته شد
مهرنكار : آرایش دهنده خورشید ، مهر آرا- نام یزدگرد
مهرنیا : ازنژاد مهر
مهروز : آنكه روزی چون خورشید دارد
مهری : منسوب به مهر ، منسوب به خورشید
مهریار : دوست خورشید
مهسا : مانند ماه زیبا روی
مهستی : ماه هستی ، ماه روزگار ، گرانبهاترین
مه سیما: آنكه صورتی چون ماه دارد
مهشاد : ماه شادمان
مهشید : پرتوماه
مهنام : آنكه نامش چون ماه است
مهناز : نازماه
مهنوش : ماه همیشگی
مهوش :‌ مانند ماه
مهیار : یار ماه ، نام پسر داریوش سوم هخامنشی
مهین : ماه زیبا رو
مهین دخت : دختر بزرگ
میترا : دوستی و محبت و مهر
میخك : گلی زیبا به رنگهای قرمز، سفید ، صورتی وزرد
مینا : گلی كوچك و زینتی ، گردنبند
مینا دخت : دختر مینا
مینو : بهشت ، جنت
مینودخت : دختر بهشت ، دختر پاك
مینو فر : دارای شكوه بهشتی

نادر : كمیاب ، بی همتا – نادر شاه افشار سر سلسله افشاریه درایران
ناز آفرین : معشوقی كه ناز فراوان می كند
نازبانو : بانوی ناز دار
نازپرور : پرورش یافته در ناز
نازچهر : كشی كه چهره ناز دارد
نازفر : دارای شكوه
نازلی : پرناز و غمزه – نامی تركی برای دختران
نازی : با ناز ، اهل ناز
نازیدخت : دختر ناز
نامور : مشهور ، ارزنده
ناهید : پاك و بی آلایش – نام مادر اسفندیار
ندا : آواز ، بانگ ، فریاد
نرسی : فرشته وحی در اوستا – نام پسر شاپور نوه اردشیر بابكان
نرگس : گلی خوشبو و زیبا
نرمك : زیبا و لطیف – نامی كردی برای دختران
نرمین : لطیف و ملایم
نریمان : پهلوان ، دلیر – نام پدر سام
نسترن : گلی سفید و زیبا از گونه های نرگس
نسرین : گلی سفید و پر برگ
نسرین دخت : دختر نسرین
نسرین نوش : نام همسر بهرام گور
نكیسا : نوازنده و خواننده دربار خسرو پرویز ساسانی
نگار: نقش ، بت ، صنم
نگاره : شكل دارای نقش و نگار
نگارین : نقاشی شده
نگین : گوهر قیمتی
نوا : ناله ، آواز
نوش ( انوش ) : زندگی جاوید
نوش آذر : آتش جاویدان – از آتشكده های عصر ساسانی
نوش آور : چیزی كه زندگی و حیات می آورد
نوشا : نوشنده ، آشامنده
نوش آفرین : افریننده شادی و شیرینی
نوشدخت : دختر شاد
نوشروان ( انوشیروان ) : جاویدان ،‌ اولین خسرو ساسانی
نوشفر : شكوه جاوید
نوشناز : دارای ناز و ادای شیرین
نوشین : گوارا و شیرین
نوید : مژده و بشارت
نوین : تازه ، جدید
نوین دخت : دختر تازه به دنیا آمده
نیش ا : خال و نشانه – نامی كردی برای دختران
نیك بین : خوش بین
نیك پی : پاك نژاد
نیك چهر : خوشگل و زیبا
نیك خواه : شخص خیر خواه و خیراندیش
نیكداد : بخشنده نیكی
نیكدخت : دختر پاك و نیكو
نیكدل : دل پاك
نیكزاد : زاده نیكی و پاكی
نیلوفر : گل پیچك و زینتی به رنگهای سفید و سرخ وآبی
نیما : لقب علی اسفندیاری پدرشعر نو درایران ، نیما یوشیج

وامق : دوست دارنده ، عاشق – عاشق عذرا
ورجاوند : ارجمند – به اعتقاد زردشتیان كسی كه درآخر زمان ایران را آباد می كند
وریا : پیدار، آگاه – نامی كردی برای پسران
وشمگیر : شكارچی بلدرچین – نام نام پسر وردانشاه از مولوك دیالمه
وهرز : نام مرزبان كشور یمن درعهد انوشیروان
وهسودان : نیك آسوده و آرام – عنوان یكی از سلاطین آذربایجان
ویدا : آموزنده و تعلیم دهنده
ویس : نام معشوق رامین در داستان ویس و رامین
ویشتاسب : صاحب اسبان فراوان
ویگن : از اسمهای ارمنی ایرانی به معنی جهش و پرش

هژیر : خوب چهره ، نام یكی از پسران گودرز كه بدست سهراب كشته شد
هخامنش : دوستار اندیشه – نام جد كورش كبیر
هربد( هیربد ) : حاكم آتشكده ، موبد موبدان
هرمز : اهورمزدا ، خدای بزرگ ایرانیان – نام پسر بهمن و نام پسر انوشروان
همایون : مبارك ، خجسته – نام تنی چند از پادشاهان هندوستان
هما : فرخنده ، مبارك ، مرغ سعادت – نام دختر گشتاسب و خواهر اسفندیار
همادخت : دختر مبارك و فرخنده بخت
همدم : رفیق و مونس و همزبان
همراز : محرم اسرار
همراه : دوست و یار موافق
هنگامه : غوغا ، شلوغی ، دادوفریاد
هوتن : خوش اندام ، نام یكی از متحدان داریوش درحمله به مغان
هور : خورشید ، آفتاب
هورتاش : همچون خورشید
هورچهر : تابان روی ، زیبا
هورداد : فرستاده و داده خورشید
هوردخت : دختر خورشید
هورزاد : زاده خورشید
هورمند : شبیه خورشید
هوروش : خورشید مانند ، مثل خورشید
هوشنگ : هوش و درایت – نام یكی از سلاطین پیشدادی و فرزند سیامك
هوشیار : با هوش و آگاه
هومان : نیك اندیش ، نام یكی از سرداران افراسیاب و نیز نام برادر پیران ویسه
هومن : نیك منش
هونام : خوشنام ، نیكنام
هویدا : آشكار و نمایان
هیتاسب : صاحب اسب بسته شده
هیرمند : یكی از القاب گستاسب ، آتش پرست
هیما : اشاره ، نامی كردی برای دختران
هیوا : امید وآرزو – نامی كردی برای دختران و پسران

یادگار : آنچه از انسان بجای ماند – پسر پادشاه گرجستان
یاسمن ( یاسمین ) : گل زیبائی به رنگ سفید و زرد و كبود
یاشار : عمر كننده ، نامی تركی برای پسران
یاور : كمك و همدست و یار
یزدان : خداوند ، آفریدگار هستی
یگانه : بی نظیر ، بی مانند
یوشیتا : پهلوانی از خاندان (( فریان )) نامی اوستائی