ادبیّات داستانی معاصر : کباب غاز : جمال زاده    

قسمت دوم

صفحه ی 35 ، خطّ اوّل :

جویده جویده : بریده بریده ، با  لكنت  زبان

بروز : اظهار ، ابراز ، آشکار کردن

غیر مترقّّّبه : غیر منتظره ، ناگهانی                     

مهلت : فرصت

الا ولله : قید تأ كید

نو نوار : در اصل نونوا ( نوای نو ) بوده است ودر اصطلاح محاوره ای به معنی شیک و مرتّب است .

كسی كه تهیدست بوده و سر و وضعی درست نداشته به سبب اتّفاقی یا انعام و بخششی به نوایی رسیده و سر و وضع خود را تغییر داده و زندگیش را سامان بخشیده است .

نوار ( = نوا ) : ساز وبرگ ، توشه ی زندگی ، وضع زندگی

ملّتفت : متوجّه                  

مقدّمات : تداركات اوّلیه ( پیش غذا )

ای بابا دستم به دامنتان : كنایه از پناه آوردن

كاه از خودمان نیست كاهدان كه از خودمان است : تمثیل و كنایه از به فكر سلامتی خود بودن . یعنی اگر غذا از جیب شما نیست اقلاً به فكر سلامتی خود باشید .( نباید معده ی خود را با زیاد خوردن رنج بدهیم.)

كاهدان و كاه : تناسب یا مراعات نظیر

نیست و است : تضاد

کاه : استعاره از غذا

کاهدان : استعاره از شکم

استدعا : تقاضا

دوری : خورشت خوری ، بشقاب مقعّر بزرگ

دلی از عزا در آوریم : كنایه از سیر شدن ، پس از گرسنگی به غذای مفصّلی رسیدن ، خوب از خود پذیرایی کردن ؛ كنایه از برداشتن ممنوعیّت و محدودیّت و رسیدن به آزادی . ( تمثیل )

وبال : مایه ی سختی و عذاب          

وبال جانت گردیم : تحمّل دردسر وسختی ما به گردن تو می افتد ، برایت دردسر ایجاد می کنیم

ابا وامتناع : خودداری کردن ( مترادف )

بند دوم :

با دهن باز : كنایه از متعجّب بودن

پوزخند نمكینی زد : لبخندی كه به قصد انکار و تحقیر و یا استهزا زنند . حس آمیزی

دستگیرم شد : كنایه از متوجّه موضوع شدم ، فهمیدم

بند سوم :

بر شد : حفظ شد                         

تبدیل : تغییر دادن

بند چهارم :

تخلّف كردن : سرپیچی ، بدون این كه كسی از دیگری وابماند ، بدون معطّلی

در صرف کردن صیغه بلعت اهتمام تامی داشتند : کنایه از با ولع و کامل خوردن ، حسابی در صرف کردن از دل و جان مایه گذاشتند .

صرف : ایهام تناسب : 1) خوردن ، میل کردن ،2) بخشی از علم قواعد عربی ( صرف – نحو ) صرف كردن ، با بلعت و صیغه تناسب دارد .

بلعت : خوردن                                                  

اهتمام تام : از دل وجان مایه گذاشتن ، نهایت كوشش را به كار بردن ، از چیزی فروگذار نمی کردن

خرامان چو طاووس مست وارد شد : كنایه از خود بی خود شدن ، اشاره به مغرور شدن مصطفی (تشبیه)

او : مشبّه ( محذوف )          

طاووس مست : مشبّهٌ به   

وجه شبه : خرامان رفتن

طاووس : نماد غرور

قالب بدنش درآمده بود : كنایه از اندازه و متناسب او شده بود .

گویی : مثل این كه ( قید تشبیه )

درزی ازل : اوّلین خیّاط ( كنایه از خدا )    

درزی : خیّاط

ازل : زمانی که آغاز ندارد   

ازل و ابد : تضاد

بند پنجم :

متانت: وقار ، سنگینی            

دلربایی : دلبری     

برگزار كرد : بر پا داشت ، سپری كرد ، بر پا داشتن

فاضل : دانشمند 

لایق : شایسته                 

مقرّره : معیّن شده ، اصلی

وظایف مقرّره : وظایفی که به عهده اش گذاشته بودم ، وظایفی که قرار بود انجام دهد

صفحه ی 36 :

مسرور : مشعوف

معهود : عهد كرده شده ، سفارش شده

آسوده : راحت